STRATEGIE POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO 
DLA UCZNIÓW Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ W STOPNIU LEKKIM  
W ZESPOLE SZKÓŁ SPECJALNYCH NR 4 W CZECHOWICACH – DZIEDZICACH

Metody, cele, obieg informacji s.2 		
1.	Spóźnianie się na lekcje, ucieczki z pojedynczych lekcji, wagary, nierealizowanie obowiązku szkolonego s.4	        
	
2.	Przemoc fizyczna, naruszenie nietykalności cielesnej, udział uczniów w bójkach,  zastraszanie, wymuszanie. S.5	
    	
3.	Przemoc psychiczna, używanie wulgaryzmów wobec rówieśników, pomówienie s.7		
4.	Cyberprzemoc s.8		
5.	Przyniesienie papierosów/e-papierosów lub ich palenie na terenie szkoły s.9		
6.	Picie lub przebywanie w szkole ucznia po użyciu alkoholu lub środków psychoaktywnych s.9 		
7.	Znalezienie na terenie lub przypuszczenie posiadania przez ucznia substancji przypominającej wyglądem narkotyk s.11	
	
8.	Kradzież, rozbój, wandalizm na terenie szkoły, zniszczenie mienia s.12		
9.	Kłamstwo, oszustwo, fałszowanie dokumentów szkolnych s.13		
10.	Uporczywe łamanie regulaminu szkoły w kwestii ubioru, makijażu, tatuażu i noszenia niebezpiecznych ozdób oraz używania telefonu, niezgodnie ze statutem s.13	
  	
11.	Łamanie regulaminu warsztatów szkolnych w zakresie bezpieczeństwa s.14		
12.	Myśli, groźby i próby samobójcze s.15		
13.	Zgłoszenie przez ucznia przemocy domowej (fizycznej, psychicznej lub seksualnej) s.17		
14.	Ataki w stosunku do nauczycieli (funkcjonariuszy publicznych – art. 63 Karty Nauczyciela) lub pracowników szkoły: agresja słowna i agresja fizyczna s.18	

Postępowanie w sytuacjach trudnych wychowawczo wymaga dobrego rozpoznania problemu, pełnej wiedzy na temat ucznia i jego rodziny, rozpoznania motywów postępowania i zastosowania odpowiedniej strategii postępowania. Skuteczność ich zastosowania  wymaga dobrej współpracy ze środowiskiem rodzinnym ucznia.

Metody którymi można to osiągnąć to:
•	zebrania klasowe integracyjne,
•	spotkania typu wychowawca – uczeń – pedagog szkolny lub psycholog – rodzic, które można poszerzyć w zależności od sytuacji o wicedyrektora, nauczyciela uczącego,
•	zeszyt wychowawczy ucznia z informacjami o zaistniałych sytuacjach,
•	kontakty i wezwania, 
•	udział rodziców w imprezach szkolnych. 

Cele strategii:
•	usprawnienie i zwiększenie skuteczności oddziaływań wychowawczych szkoły w sytuacjach trudnych,
•	wskazanie działań naprawczych (korekcyjnych, terapeutycznych),
•	zapobieganie powtarzaniu się zachowań niepożądanych poprzez wskazanie działań profilaktycznych,
•	wypracowanie metod współpracy ze środowiskiem rodzinnym ucznia.

Sytuacja trudna wychowawczo zachodzi, gdy uczeń swoją niewłaściwą postawą dezorganizuje przebieg procesów dydaktyczno – wychowawczych. 

Obieg informacji w przypadku wystąpienia sytuacji trudnej wychowawczo: 
1.	O każdym zdarzeniu w szkole, w wyniku którego zagrożone jest bezpieczeństwo ucznia lub innej osoby, musi zostać powiadomiony dyrektor szkoły oraz pedagog.
2.	O naruszeniu bezpieczeństwa ucznia winien być powiadomiony wychowawca oraz rodzic.
3.	Każdy nauczyciel zobowiązany jest do zapoznania się ze strategiami postępowania oraz do ich przestrzegania.
4.	Należy sporządzić notatkę z każdego zdarzenia, podczas którego zostało naruszone bezpieczeństwo osoby, dokonano zniszczenia, kradzieży, czynu karalnego. 

CZYN KARALNY – jest to czyn popełniony przez nieletniego, zabroniony przez ustawę jako przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo wykroczenie. 

DEMORALIZACJA – odrzucanie oraz negowanie przyjętych wartości, norm, zasad etyki, praw życia zbiorowego i indywidualnego. Łamanie przyjętych norm prowadzić może do przekroczenia zasad zapisanych w przepisach prawa – jest aktem świadomym. Rozumiana jako:
•	spożywanie alkoholu,
•	używanie środków odurzających,
•	palenie papierosów,
•	wagarowanie,
•	naruszanie zasad współżycia społecznego,
•	popełnienie czynu zabronionego (np. kradzież),
•	systematyczne uchylanie się od realizowania obowiązku szkolnego,
•	udział w działalności grup przestępczych.

PRZESTĘPSTWO – to czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę (po 17 r. ż.)

WYKROCZENIE – czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5.000 złotych lub nagany. Sprawca czynu zabronionego nie popełnia wykroczenia, jeżeli czyn jest niezawiniony. 

1.	
Spóźnianie się na lekcje, ucieczki z pojedynczych lekcji, wagary, nierealizowanie obowiązku szkolonego 

1.	Odnotowanie nieobecności ucznia w dzienniku.
2.	W przypadku powtarzających się nieobecności powiadomienie wychowawcy.
3.	Interwencja wychowawcy po przeanalizowaniu zapisów w dzienniku lub informacji od nauczyciela.
4.	Przeprowadzenie z uczniem rozmowy wyjaśniającej przyczynę spóźnień, ucieczek, wagarów.
5.	Zawiadomienie pedagoga szkolnego (analiza frekwencji) oraz bieżący, comiesięczny monitoring frekwencji. 
6.	Zawiadomienie rodziców i ustalenie działań poprawiających frekwencję, w razie potrzeby pisemne zobowiązanie rodziców do cotygodniowej kontroli obecności dziecka w szkole.
7.	W razie potrzeby założenie uczniowi zeszytu obecności.
8.	Ustalenie form i sposobów wyrównania zaległości w nauce z nauczycielami przedmiotów.
9.	Przekazanie przez pedagoga członkom Szkolnego Zespołu Wychowawczego informacji o uczniach notorycznie wagarujących oraz o podejmowanych przez wychowawców działaniach przeciwdziałających absencji.
10.	W przypadku braku poprawy sytuacji:
•	ewentualne wezwanie policji w celu ustalenia miejsca pobytu ucznia lub przeprowadzenia w szkole pogadanki dotyczącej konsekwencji wagarów,
•	niespełnianie obowiązku szkolnego lub nauki podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – nałożenie kary finansowej dla rodziców ucznia,
•	zgłoszenie sprawy do Sądu Rodzinnego i Nieletnich.

2.	
Przemoc fizyczna, naruszenie nietykalności cielesnej, udział uczniów w bójkach, zastraszanie, wymuszanie

Przemoc fizyczna – szarpanie, popychanie, kopanie, pobicie, świadoma i celowa bójka. 
Naruszenie nietykalności – występek polegający na uderzeniu pokrzywdzonego lub naruszeniu jego nietykalności cielesnej w inny sposób (spoliczkowanie, popchnięcie, oplucie, oblanie płynem, itp.).
Bójka – jest to starcie fizyczne pomiędzy co najmniej trzema osobami, z których każda jednocześnie atakuje i broni się, zawierające poważny ładunek przemocy. 
Wymuszanie – przestępstwo polegające na użyciu przemocy lub groźby w celu zmuszenia innej osoby do określonego zachowania się. 
Zastraszanie – wywoływanie w kimś uczucia silnego, ciągłego zagrożenia.
1.	Natychmiastowa i stanowcza reakcja na zaistniałą sytuację.
2.	Odizolowanie agresora od ofiary.
3.	Zapewnienie opieki i wsparcia dla ofiary przemocy.
4.	Poinformowanie o zdarzeniu wychowawcy, pedagoga lub psychologa, dyrektora lub osobę wyznaczoną przez dyrektora.
5.	W razie potrzeby udzielenie pomocy medycznej poszkodowanemu, w uzasadnionych przypadkach wezwanie pogotowia ratunkowego.
6.	Powiadomienie rodziców sprawców i ofiar zdarzenia.
7.	Zawiadomienie przez dyrektora Policji w przypadku bójki.
8.	Ustalenie przez wychowawcę lub pedagoga/psychologa przyczyn i okoliczności zdarzenia i wysłuchanie relacji świadków.
9.	Ustalenie przez wychowawcę kary lub zadośćuczynienia dla uczestników zdarzenia w porozumieniu z rodzicami, pedagogiem i dyrektorem.
10.	Zobowiązanie sprawców przemocy do spotkań z psychologiem dotyczących radzenia sobie z agresją i innymi problemami emocjonalnymi.
11.	Otoczenie ucznia pokrzywdzonego szczególną opieką psychologiczną, udzielenie wsparcia.
12.	Poinformowanie rodziców o instytucjach udzielających pomocy sprawcom i ofiarom agresji.
13.	W przypadku braku współpracy sprawcy i jego rodziców ze szkołą oraz powtórzenia się bójki, wymuszenia, zastraszania, poinformowanie Policji oraz Sądu Rodzinnego.
14.	Sporządzenie notatki ze zdarzenia.
15.	Bieżący monitoring zdarzenia. 

Uwaga! 
1.	W przypadku ucznia objętego nadzorem kuratora, pedagog niezwłocznie informuje go o zaistniałym zdarzeniu. 
2.	W przypadku konieczności zdyscyplinowania wyjątkowo agresywnego ucznia, szkoła informuje Policję, w celu podjęcia interwencji zapewniającej bezpieczeństwo uczniom i pracownikom szkoły.
3.	W przypadku powtarzających się czynów agresywnych ze strony ucznia szkoła zawiadamia Sąd Rodzinny.

3.	
Przemoc psychiczna, używanie wulgaryzmów wobec rówieśników, pomówienie

Przemoc psychiczna – wyzywanie, obrażanie, prześladowanie, namawianie innych do wyrządzania przykrości danej osobie lub grupie osób, szantażowanie, izolowanie, ignorowanie. 

Zniewaga (wulgaryzm) – występek polegający na znieważaniu innej osoby w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do tej osoby dotarła. 

Pomówienie – występek polegający na zniesławieniu innej osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. 

1.	Poinformowanie wychowawcy o danym fakcie.
2.	Indywidualna rozmowa wychowawcy z uczniem.
3.	Powiadomienie rodziców.
4.	Zobowiązanie do spotkań z psychologiem dotyczących radzenia sobie z agresją.
5.	W przypadku agresji słownej przeproszenie się uczestników. 

4.	
Cyberprzemoc

Cyberprzemoc – jest to przemoc z użyciem mediów elektronicznych – przede wszystkim Internetu i telefonów komórkowych. Do cyberprzemocy zalicza się: 
•	wyzywanie, straszenie, poniżanie kogoś w Internecie lub przy użyciu telefonu,
•	robienie komuś zdjęć lub rejestrowanie filmów bez jego zgody,
•	publikowanie w Internecie lub rozsyłanie telefonem zdjęć, filmów lub tekstów, które kogoś obrażają lub ośmieszają,
•	podszywanie się pod kogoś w sieci,
•	upowszechnianie materiałów o treści pornograficznej.

1.	Konfrontacja z osobami zainteresowanymi (ustalenie okoliczności zdarzenia, rodzaj materiału).
2.	Poinformowanie o zdarzeniu wychowawcy, pedagoga, dyrektora.
3.	Zawiadomienie przez dyrektora Policji.
4.	Powiadomienie rodziców sprawcy (gdy jest nim uczeń szkoły) i ofiary o zdarzeniu.
5.	Ustalenie przez wychowawcę przyczyn, okoliczności zajścia i wysłuchanie relacji świadków.
6.	Gdy sprawcą jest uczeń szkoły zobowiązanie go do zaprzestania takiego postępowania, usunięcie materiałów. Ustalenie przez wychowawcę kary lub zadośćuczynienia wobec ofiary cyberprzemocy w porozumieniu z rodzicami, pedagogiem i dyrektorem.
7.	Zobowiązanie sprawcy do spotkań z psychologiem, objęcie ofiary pomocą psychologiczną.
8.	Poinformowanie rodziców o instytucjach udzielających pomocy sprawcom i ofiarom cyberprzemocy.
9.	Omówienie zdarzenia podczas najbliższego posiedzenia RP.
10.	W przypadku braku współpracy rodziców sprawcy i ucznia ze szkołą oraz powtórzenie takiego postępowania powiadomienie Policji oraz Sądu Rodzinnego.

5.	
Przyniesienie papierosów/e-papierosów lub ich palenie na terenie szkoły 

1.	Poinformowanie wychowawcy o danym fakcie.
2.	Indywidualna rozmowa wychowawcy z uczniem.
3.	Powiadomienie rodziców. 
4.	Powiadomienie pedagoga i podjęcie odpowiednich działań z zakresu profilaktyki (pedagog, psycholog, higienistka, wychowawca).

6.	Picie lub przebywanie w szkole ucznia po użyciu alkoholu lub środków psychoaktywnych 

Alkohol – spożywanie alkoholu na terenie szkoły przez ucznia, który ukończył 17 lat, stanowi wykroczenie. 

Środek psychoaktywny – substancja chemiczna lub mieszanina substancji mająca bezpośredni lub następczy wpływ na funkcjonowanie mózgu, czego efektem są zmiany postrzegania, nastroju, świadomości, procesów poznawczych i zachowania.  

1.	Odizolowanie ucznia od reszty klasy/grupy. 
2.	W razie potrzeby udzielenie pierwszej pomocy.
3.	Natychmiastowe przekazanie informacji wychowawcy, pedagogowi, dyrektorowi.
4.	Przekazanie ucznia pod opiekę pielęgniarki lub osoby wyznaczonej przez dyrekcję do czasu przyjazdu Policji.
5.	W razie konieczności wezwanie pomocy medycznej.
6.	Zawiadomienie rodziców ucznia i Policji.
7.	Kontrola poziomu spożycia alkoholu przez Policję w obecności rodzica lub wychowawcy (w przypadku ucznia niepełnoletniego).
8.	Zobowiązanie rodzica do niezwłocznego odebrania ucznia ze szkoły.
9.	Zaproponowanie rodzicom i dziecku podjęcia stosownej terapii w placówkach do tego przeznaczonych.
10.	Zobowiązanie sprawcy do spotkań z psychologiem dotyczących rozwiązywania problemów emocjonalnych.
11.	W razie powtarzającej się sytuacji poinformowanie Sądu Rodzinnego.
12.	Sporządzenie notatki ze zdarzenia.
13.	Bieżący monitoring zjawiska. 

Uwaga!
1.	W przypadku odmowy rodziców/opiekunów prawnych odebrania ucznia ze szkoły, o dalszym postępowaniu (przekazanie odpowiednim służbom medycznym lub Policji) decyduje lekarz w porozumieniu z dyrektorem szkoły.
2.	W przypadku braku kontaktu z rodzicami lub ich odmowy przybycia do szkoły zostaje zawiadomiona najbliższa jednostka Policji.

7.	
Znalezienie na terenie szkoły lub przypuszczenie posiadania przez ucznia substancji przypominającej wyglądem narkotyk 

1.	Niezwłoczne powiadomienie dyrektora szkoły, pedagoga/psychologa, wychowawcy ucznia.
2.	Prośba o okazanie przez ucznia zawartości torby/odzieży/szafki i przekazanie w/w substancji (żaden pracownik szkoły nie ma prawa przeszukać ucznia).
3.	Zabezpieczenie substancji przed dostępem do niej niepowołanych osób lub zniszczeniem.
4.	Próba ustalenia do kogo należy znaleziona substancja. 
5.	Odizolowanie ucznia od reszty klasy/grupy. Nie należy zostawiać go samego aby podejrzana substancja nie została zniszczona, połknięta, przekazana innym osobom. 
6.	Powiadomienie rodziców ucznia i zobowiązanie ich do natychmiastowego stawiennictwa w szkole. 
7.	Powiadomienie Policji (przekazanie zabezpieczonej substancji, informacji na temat zdarzenia). 
8.	W sytuacji, gdy uczeń odmawia okazania podejrzanej substancji lub zawartości torby/ odzieży/szafki, czynności związane z przeszukaniem, zabezpieczeniem substancji wykonują funkcjonariusze Policji.
9.	Sporządzenie notatki o zdarzeniu.
10.	Bieżący monitoring zjawiska. 

8.	
Kradzież, rozbój, wandalizm na terenie szkoły zniszczenie mienia 

Kradzież –to zabór cudzej rzeczy w celu przywłaszczenia. 

Rozbój – to kradzież połączona z użyciem przemocy wobec osoby lub groźbą natychmiastowego jej użycia albo dokonana poprzez doprowadzenie człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności. Na równi z tym należy traktować sytuację, w której pokrzywdzony pod wpływem takiej groźby natychmiast wydaje przedmiot sprawcy. 

Wandalizm – niszczenie bez wyraźnego powodu cudzego mienia, zwłaszcza publicznego, czyli dostępnego dla wszystkich. 

1.	Powiadomienie wychowawcy, pedagoga i dyrektora szkoły.
2.	Ustalenie okoliczności czynu, wysłuchanie relacji świadków. Rozmowa z uczniem.
3.	Powiadomienie rodziców sprawcy i wezwanie ich do szkoły oraz powiadomienie rodziców poszkodowanego ucznia.
4.	W sytuacji, gdy uczeń został złapany na „gorącym uczynku” przekazanie sprawcy dyrektorowi i zawiadomienie rodziców.
5.	W przypadku dużej wartości skradzionego przedmiotu, lub braku reakcji rodziców czy odmowy naprawy wyrządzonej szkody, zawiadomienie Policji.
6.	W przypadku kradzieży ustalenie wysokości zadośćuczynienia, w przypadku dewastacji, zniszczenia mienia ustalenie sposobu naprawienia wyrządzonych szkód lub uiszczenie zapłaty za ich naprawę.
7.	Zabezpieczenie dowodów przestępstwa.
8.	W przypadku, gdy brak jest sprawcy zgłoszenie szkody dyrektorowi szkoły.
9.	Sporządzenie notatki ze zdarzenia.
9.	
Kłamstwo, oszustwo, fałszowanie dokumentów szkolnych 

1.	Konfrontacja z osobami zainteresowanymi. 
2.	W przypadku fałszowania dokumentów szkolnych (np. dziennik) – poinformowanie o tym fakcie dyrektora, pedagoga, wychowawcy. Poprawa sfałszowanych dokumentów zgodnie z aktualnym rozporządzeniem o dokumentacji szkolnej.
3.	Wezwanie rodziców do szkoły i wyjaśnienie sytuacji.

10.	Uporczywe łamanie regulaminu szkoły w kwestii ubioru, makijażu, tatuażu i noszenia niebezpiecznych ozdób oraz używania telefonu, niezgodnie ze statutem

1.	Rozmowa dyscyplinująca ucznia z nauczycielem (ewentualnie z psychologiem, pedagogiem, dyrektorem szkoły).
2.	Zobowiązanie ucznia do zmycia makijażu, przysłonięcia wyzywającego stroju, wyciągnięcie kolczyka z innych części ciała niż uszy, przykrycie tatuażu. 
3.	W przypadku odmowy dostosowania się do regulaminu lub powtarzania się jego łamania powiadomienie lub wezwanie rodziców.

Uwaga!
Zasady przynoszenia i korzystania z telefonów komórkowych i sprzętu elektronicznego na terenie szkoły reguluje „Procedura korzystania z telefonów komórkowych i sprzętu elektronicznego w Zespole Szkół Specjalnych Nr 4”.
11.	
Łamanie regulaminu warsztatów szkolnych w zakresie bezpieczeństwa 

1.	Rozmowa dyscyplinująca nauczyciela prowadzącego z uczniem.  
2.	W sytuacji, kiedy zachowanie ucznia nadal stwarza zagrożenie dla niego, uczestników zajęć lub innych osób, niezwłoczne poinformowanie pedagoga/psychologa, wychowawcy, kierownika warsztatów szkolnych w celu zapewnienia bezpieczeństwa, poprzez natychmiastową izolację ucznia od reszty grupy. 
3.	W przypadku dalszego niedostosowania się do regulaminu poinformowanie rodzica w razie konieczności przekazanie ucznia pod jego opiekę (lub osobie pisemnie upoważnionej przez rodzica).
4.	W przypadku braku możliwości kontaktu z rodzicem zapewnienie uczniowi bezpieczeństwa na terenie szkoły.
5.	Przedstawienie uczniowi prawnych konsekwencji łamania regulaminu warsztatów szkolnych.
6.	W przypadku powtórzenia się zachowań zagrażających bezpieczeństwu, zwołanie Zespołu PPP w celu objęcia ucznia odpowiednimi formami pomocy.
7.	Sporządzenie notatki ze zdarzenia.
8.	Bieżący monitoring zjawiska. 
12.	
Myśli, groźby i próby samobójcze 

1.	Niezwłoczne powiadomienie dyrektora, pedagoga, psychologa, wychowawcy ucznia. 
2.	Odizolowanie ucznia od klasy/grupy.
3.	W razie potrzeby udzielenie pierwszej pomocy, wezwanie pogotowia, przekazanie ucznia pod opiekę higienistki. Nie pozostawiamy ucznia samego.
4.	Rozmowa z uczniem prowadzona przez pedagoga/psychologa lub osobę, której uczeń zaufał i przyznał się do myśli samobójczych – zapewnienie wsparcia psychicznego. 
5.	Wezwanie w trybie pilnym rodziców do szkoły i powiadomienie ich o sytuacji. Pisemne potwierdzenie przez rodziców/opiekunów prawnych o przekazaniu informacji o zagrożeniu suicydalnym (według podanego wzoru).
6.	Zaproponowanie rodzicom i dziecku konsultacji specjalistycznej oraz odpowiedniej terapii. 
7.	Zobowiązanie rodziców do przedstawienia zaświadczenia z wizyty u specjalisty o stanie psychicznym dziecka.
8.	Objęcie ucznia dodatkową pomocą psychologiczno – pedagogiczną.
9.	W przypadku potwierdzonej próby samobójczej przez lekarza udzielającego pomocy uczniowi poinformowanie Sądu Rodzinnego. 
10.	Sporządzenie notatki ze zdarzenia.
11.	Bieżący monitoring zjawiska. 

Pisemne potwierdzenie przekazania informacji o zagrożeniu suicydalnym 
dla rodziców/ opiekunów prawnych.

          Potwierdzamy, że zostaliśmy powiadomieni o zagrożeniu podjęcia próby samobójczej przez nasze dziecko ……………………………….……….(imię i nazwisko dziecka) 
oraz konieczności niezwłocznej/szybkiej konsultacji specjalistycznej (psychologicznej, psychiatrycznej). 
             Zostały nam przekazane numery telefonów i adresy miejsc, gdzie możemy 
uzyskać pomoc: Izba Przyjęć dla Dzieci i Młodzieży, Poradnia Zdrowia Psychicznego 
dla Dzieci i Młodzieży, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Ośrodek Interwencji Kryzysowej i inne. 

………………………………..……                           ……………………………………….……………     
data i miejscowość                               podpisy odziców/opiekunów prawnych

13.	
Zgłoszenie przez ucznia przemocy domowej (fizycznej, psychicznej lub seksualnej)

1.	Powiadomienie wychowawcy, dyrektora, pedagoga i psychologa. 
2.	Wezwanie rodziców/opiekunów prawnych na rozmowę wyjaśniającą i założenie Niebieskiej Karty.
3.	Nawiązanie kontaktu z pracownikiem socjalnym OPS lub asystentem rodziny, kuratorem.
4.	Zgłoszenie przemocy Policji, w uzasadnionych przypadkach Sądowi Rodzinnemu lub Prokuraturze.
5.	Objęcie dziecka dodatkową pomocą psychologiczno – pedagogiczną.
6.	Sporządzenie notatki ze zdarzenia.
7.	Bieżący monitoring zdarzenia. 

14.	
Ataki w stosunku do nauczycieli (funkcjonariuszy publicznych – art. 63 Karty Nauczyciela) lub pracowników szkoły: agresja słowna i agresja fizyczna 

Ataki w stosunku do nauczycieli lub pracowników szkoły to: 
•	lekceważące, obraźliwe i prowokacyjne zachowania ucznia w stosunku do nauczyciela lub pracownika szkoły wyrażone w słowach lub gestach,
•	lekceważące, obraźliwe i prowokacyjne zachowania ucznia w stosunku do nauczyciela lub pracownika szkoły w obecności osób trzecich,
•	nagrywanie, fotografowanie nauczyciela lub pracownika szkoły bez ich wiedzy i zgody,
•	naruszenie prywatności i własności prywatnej, użycie wobec nauczyciela lub pracownika szkoły przemocy fizycznej lub psychicznej,
•	pomówienie lub oszczerstwo,
•	naruszenie nietykalności osobistej poprzez upublicznienie nieautoryzowanych informacji w Internecie lub innych mediach. 

1.	Zawiadomienie i interwencja pedagoga/psychologa, wychowawcy lub dyrektora. 
2.	Odizolowanie agresora od reszty klasy/grupy.
3.	Powiadomienie rodziców ucznia – sprawcy o zaistniałym zachowaniu dziecka, w przypadku agresji fizycznej – natychmiastowe stawiennictwo.
4.	W przypadku agresji fizycznej udzielenie pomocy medycznej i psychologicznej poszkodowanemu i zabezpieczenie dowodów przestępstwa oraz powiadomienie Policji.
5.	Ustalenie okoliczności czynu i ewentualnych świadków zdarzenia.
6.	Rozmowa uczeń – rodzic – nauczyciel – pedagog/psycholog celem rozpoznania przyczyny takiego zachowania, poinformowanie ucznia o prawnych i społecznych konsekwencjach zajścia. Ustalenie sposobu naprawienia relacji z nauczycielem i jego przeproszenie.
7.	W przypadku powtórzenia się agresji słownej można wezwać Policję. Ewentualnie powiadomić Sąd Rodzinny.
8.	Sporządzenie notatki ze zdarzenia.
9.	Bieżący monitoring zjawiska.